Hvalárvirkjun eina alvöru lausnin í orkumálum á Vestfjörðum
Orkuþing Vestfjarða fór fram í Edinborgarhúsinu á Ísafirði í gær en Vestfjarðastofa og Blámi stóðu fyrir þinginu. Í ávarpi í upphafi þings sagðist Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, telja Hvalárvirkjun einu alvöru lausnina í þeim áskorunum sem blasa við Vestfirðingum í orkumálum. Ráðherra boðar með haustinu breytingar á lögum um kerfisframlag virkjana og raungerist þær verður stórri fjárhagslegri hindrun rutt úr vegi.
Fram kom í ræðu ráðherra að með virkjuninni og nýrri tengingu í Miðdal mætti stórbæta flutningsgetu raforkukerfisins, draga úr þörf fyrir varaafl og skapa grundvöll fyrir ný störf og verðmætasköpun. „Ef það er eitthvað sem kemst nálægt því að vera heildarlausn á orkuvanda Vestfjarða þá er það Hvalárvirkjun og þær tengingar sem hún útheimtir.“
Eflir seiglu raforkukerfisins og opnar á eyjakeyrslu
Ráðherra benti á að með tilkomu Hvalárvirkjunar gætu afköst flutningskerfisins til Vestfjarða aukist verulega, úr um 50 MW í allt að 150 MW, sem myndi efla seiglu kerfisins og opna á möguleika á svonefndri eyjakeyrslu ef tenging við meginflutningskerfið rofnar. Jafnframt lagði ráðherra áherslu á að framkvæmdin gæti stutt við fjölbreyttara atvinnulíf, aukið útflutningstekjur og styrkt byggðaþróun á Vestfjörðum.
„Hvalárvirkjun mun rísa“
Þá kom ráðherra inn á að breytingar, sem gerðar voru á regluverki um kerfisframlag árið 2018, hefðu torveldað framgang nýrra verkefna fjarri meginflutningskerfinu. Hann sagði að lagðar yrðu fram lagabreytingar á næsta löggjafarþingi til að tryggja að mat á tengigjöldum og kerfisframlögum taki mið af heildarávinningi fyrir flutningskerfið og samfélagið, fremur en þröngum kostnaðarviðmiðum eins og nú væri gert.
Ráðherra benti á að pólitískt landslag í virkjunarmálum væri gjörbreytt og hann var afdráttarlaus í ræðu sinni: „Hvalárvirkjun mun rísa. Það kemur ekkert annað til greina.“
Raforkuframleiðsla gæti hafist 2031
Ásbjörn Blöndal, formaður stjórnar VesturVerks, kynnti stöðu verkefnisins á þinginu í gær. Hann sagði undirbúning Hvalárvirkjunar í fullum gangi og samkvæmt nýrri tímalínu gæti raforkuframleiðsla í virkjuninni hafist árið 2031.
Ásbjörn fór yfir það að í mars síðastliðnum hefði úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála fellt úr gildi framkvæmdaleyfi vegna fyrsta áfanga undirbúningsframkvæmda. Úrskurður nefndarinnar kallaði á frekari undirbúningsvinnu áður en hægt yrði að hefja framkvæmdir, gera yrði úrbætur á umhverfismati og til skoðunar væri að fara í nýtt umhverfismat þar sem upprunalega matið frá 2017 rennur út í apríl á næsta ári. Að þeirri vinnu lokinni gætu framkvæmdir hafist í áföngum, með rannsóknarvinnu og lagningu strengs 2027-28 og meginframkvæmdum frá 2029. Raforkuframleiðsla í Hvalárvirkjun gæti þá hafist árið 2031.
Sú tímasetning er þó háð því að fyrirhugað leyfisferli gangi eftir en kærumál og úrskurðir hafa þegar seinkað verkefninu umtalsvert.
Innviðir og kostnaður
Áður en hægt verður að ráðast í stærri framkvæmdir í tengslum við virkjunina er þörf á uppbyggingu nauðsynlegra innviði á svæðinu. Ásbjörn benti á það í erindi sínu að vegakerfið í Árneshreppi standist engar nútímakröfur. Vegir og brýr ráða ekki við flutning á þungum búnaði í tengslum við virkjunarframkvæmdirnar og brýnt að ráða bót á því í samvinnu við Vegagerðina. Auk vegabóta þarf að leggja nýjan rafstreng frá Norðurfirði í Ófeigsfjörð og tryggja tengingu virkjunarinnar við flutningskerfi Landsnets.
Kerfisframlagið stærsta hindrunin
Stærsta einstaka fjárhagslega hindrunin er kerfisframlag Landsnets, sem að óbreyttu er áætlað um sjö milljarðar króna. Framlagið hækkar stofnkostnað Hvalárvirkjunar um 22%. Orð ráðherra á þinginu í gær um væntanlegar lagabreytingar í haust vegna kerfisframlagsins gefa hins vegar vonir um að þeirri hindrun verði rutt úr vegi.
